Deze slogan, die in Frankrijk en Zuid-België heeft bijgedragen aan het succes van het tijdschrift “Paris Match”, zegt veel over wat de menselijke geest onthoudt van wat hij ziet en hoort.
Persoonlijk herinner ik me dat ik als kind bij het zien van bepaalde films angstgevoelens kreeg, die mijn ouders met wisselend succes probeerden te bestrijden door me te vertellen dat wat ik had gezien slechts film was en niet de werkelijkheid.
Tegenwoordig leven we in een wereld die overladen wordt met boodschappen en veel van de informatie die we ontvangen, is volledig verzonnen en geeft slechts een vertekend of zelfs totaal onbestaand beeld van de werkelijkheid. Net als in het verleden was de houding dat het voldoende was om de ontvangers te waarschuwen voor de mogelijkheid van “manipulatie” (het begrip transparantie) zodat het gezond verstand zou zegevieren en er geen geloofwaardigheid zou worden gehecht aan deze “nep nieuwsberichten”.
Een logische redenering en een zeer prijzenswaardige intentie, maar…
Twee psychologen van de Universiteit van Bristol in het Verenigd Koninkrijk wilden nagaan of deze aanpak effectief was. Ze lieten vrijwilligers video’s zien waarin mensen een misdaad of een morele overtreding bekenden. Deze video’s werden ofwel ongewijzigd vertoond, ofwel voorafgegaan door een waarschuwing dat het om een verzinsel (deepfake) ging. Daarna werden de proefpersonen ondervraagd over de schuld van de personen.
Uit de resultaten bleek dat de meeste deelnemers vertrouwden op de inhoud van de video, zelfs als ze waren gewaarschuwd dat deze vervalst was. Opvallend was dat dit ook gold voor proefpersonen die aangaven de waarschuwing te hebben gezien en geloofd, wat betekent dat ze wisten dat het om een vervalste video ging!
De onderzoekers concluderen dat transparantie de invloed van vervalste video’s niet volledig kan neutraliseren, wat wetgevers, beleidsmakers en regelgevende instanties voor online-inhoud aan het denken zou moeten zetten.
Wij kunnen het niet beter verwoorden.
PS: Het volledige verslag van de experimenten (The continued influence of AI-generated deepfake videos despite transparency warnings) is vrij toegankelijk op de website van Communications Psychology, een uitgave van de persgroep Nature. Om u een idee te geven van de waarheidsgetrouwheid van de “bekentenissen”, raad ik u aan de aanvullende informatie te downloaden die helemaal aan het einde van het artikel staat en die de woordelijke transcriptie bevat van de twee video’s die in het experiment zijn gebruikt.
