Water, gezondheid en vervuiling, een stille uitdaging voor de geneeskunde.
Op 22 maart wordt elk jaar de ‘Wereldwaterdag’ gevierd, een initiatief van de Verenigde Naties (VN) om het belang van zoet water voor de menselijke gezondheid en ecosystemen onder de aandacht te brengen. Voor gezondheidswerkers is deze dag ook een gelegenheid om te wijzen op een biologisch feit: water staat centraal in de werking van het menselijk lichaam.
Bij volwassenen maakt water ongeveer 60% van het lichaamsgewicht uit. Het zorgt voor het transport van voedingsstoffen en hormonen, draagt bij aan de thermoregulatie, ondersteunt de nierfunctie en vormt een essentieel onderdeel van de omgeving waarin alle metabolische reacties plaatsvinden. Zelfs de hersenen bestaan voor ongeveer 70% uit water. Zonder voldoende en kwalitatief hoogwaardige hydratatie raakt het fysiologische evenwicht snel verstoord.
Maar het gaat niet langer alleen om de hoeveelheid beschikbaar water maar ook om de kwaliteit van het water dat we consumeren.
In veel delen van de wereld, waaronder Europa, worden waterbronnen blootgesteld aan toenemende verontreiniging, zoals nitraten uit de landbouw, pesticiden, medicijnresten, microplastics, hormonen, drugs of PFAS, deze uiterst persistente chemische verbindingen die soms “eeuwige verontreinigende stoffen” worden genoemd. Internationale gezondheidsinstanties zijn het er vandaag de dag over eens dat er verschillende gezondheidseffecten zijn die verband houden met chronische blootstelling aan bepaalde van deze stoffen, zoals verstoring van het immuunsysteem, verhoging van het cholesterolgehalte, effecten op de ontwikkeling en groei, of zelfs verbanden met bepaalde vormen van kanker.
De Europese Autoriteit voor voedselveiligheid benadrukt bijvoorbeeld dat bepaalde PFAS de immuunrespons kunnen verminderen, met name de productie van antilichamen na vaccinatie. Deze gegevens hebben de Europese autoriteiten ertoe aangezet de drempelwaarden voor de monitoring van deze stoffen in drinkwater aan te scherpen.
Gezien deze risico’s is het nuttig eraan te herinneren dat de natuur zelf over een opmerkelijk zuiveringssysteem beschikt: de langzame filtering van water door de bodem en het grondwater. Voor sommige wateren kan deze lange ondergrondse reis wel zestig jaar duren.
Wanneer het water in de bodem sijpelt, doorloopt het geleidelijk verschillende geologische lagen, zoals zand, grind, klei of kalksteen. Tijdens dit natuurlijke filtratieproces worden deeltjes tegengehouden, worden bepaalde bacteriën verwijderd en wordt een deel van de verontreinigingen afgebroken of geabsorbeerd door de mineralen in de bodem. Deze natuurlijke zuivering draagt bij aan de kwaliteit van bepaalde grondwaterlagen die een deel van het drinkwater in Europa, en met name in België, voeden.
Voor artsen en gezondheidswerkers moet de waterkwaliteit worden beschouwd als een volwaardige milieufactor die van invloed is op de gezondheid, net zoals de kwaliteit van de lucht, de voeding of de sociale omstandigheden. Water is onmisbaar voor het leven; het is onze plicht om het te beschermen.
Maak van deze Wereldwaterdag gebruik om uw patiënten eraan te herinneren hoe belangrijk het is om water te drinken, maar ook hoe essentieel de kwaliteit ervan is.
Op uw gezondheid!
